Van interview naar verhaal: wat ik leerde van schippers

In juni 2026 verscheen Vloot vol Verhalen, een boek van Holland Sail over de traditionele vloot en de mensen die erop varen. Samen met anderen interviewde ik een deel van de schippers, schreef ik hun verhalen uit en verzamelde ik het beeldmateriaal.

Het werd het derde boek waaraan ik meewerkte, en het enige waarvoor ik met een opnameapparaat aan dek mocht zitten.

Van een gesprek een verhaal maken klinkt eenvoudig: je stelt vragen, je typt uit en je bent klaar. In de praktijk zit er tussen een uur opname en twee pagina's die iemand graag leest een heel ambacht. Hoe maak je van een interview een verhaal?

Het korte antwoord: stel kleine, concrete vragen, let op zintuiglijke details, schrijf jezelf als interviewer weg en kies streng wat blijft. Een goed verhaal klinkt nog steeds als de persoon die het vertelde, maar heeft een begin en een einde dat het gesprek zelf niet had.

Het verhaal zit in de zin erachteraan

Wat ik van die gesprekken het meest heb geleerd, is dat het verhaal zelden in het antwoord zelf zit. Het zit in de zin die iemand er spontaan achteraan zegt, als de officiële versie al verteld is.

Mijn werk was vooral blijven luisteren, ook op het moment dat het gesprek klaar leek.

Welke vragen leveren een goed verhaal op?

Kleine, concrete vragen leveren betere verhalen op dan grote. Wie een schipper vraagt naar het mooiste moment op het water, loopt de kans een windrichting terug te krijgen.

Grote vragen leveren grote, lege antwoorden op. "Wat betekent varen voor je?" is een vraag voor een bloemlezing, niet voor een interview.

Vraag dus liever iets kleins. Wat deed je als eerste toen je die ochtend aan boord kwam? Wie leerde je deze knoop? Wat zeg je tegen een gast die zeeziek wordt?

Hoe maak je een verhaal levendig met details?

Met zintuiglijke details: wat je ruikt, hoort en voelt. Een lezer onthoudt geen samenvatting, maar wel hoe iets rook, klonk of voelde.

Teer, nat touw, een kop koffie die op een schuin dek net niet omvalt: daar stapt iemand een verhaal in. Mijn werk was vooral opletten wanneer zo'n detail voorbijkwam, en het daarna niet meer loslaten.

Hoe werk je een interview uit zonder dat het een notulen wordt?

Door jezelf weg te schrijven en streng te kiezen wat blijft. De interviewer hoort uit het verhaal te verdwijnen. Niemand koopt een boek over schippers om te lezen hoe slim de vragen waren.

Ik hield de woorden van de schipper zo dicht mogelijk bij hoe ze werden uitgesproken, inclusief de eigenaardigheden. Een zin die te glad is gepoetst, klinkt niet meer als een mens maar als een folder.

Tegelijk is uitschrijven geen notuleren. Een gesprek springt heen en weer, een verhaal heeft een begin en een einde. Kiezen wat eruit gaat, is het moeilijkste deel, en ook het eerlijkste.

Hoe laat je tekst en beeld samenwerken?

Door ze elkaar te laten aanvullen in plaats van herhalen. Een foto die precies laat zien wat er al in de tekst staat, is zonde van de pagina.

De beste combinatie is een tekst die vertelt wat je niet ziet, naast een beeld dat laat zien wat je niet kunt beschrijven.

Wat heeft storytelling met marketing te maken?

Alles, eigenlijk. Elke organisatie heeft mensen met verhalen: een oprichter, een klant, een collega die al twintig jaar hetzelfde vak beheerst.

Bijna elke organisatie vertelt die verhalen in de vorm van een opsomming van kernwaarden. Dat is jammer, want niemand heeft ooit een kernwaarde onthouden.

Wat AI hier niet kan

AI kan een interview tegenwoordig in een paar minuten uitschrijven, en dat scheelt een middag typen.

Wat het niet kan, is doorvragen op het moment dat iemand halverwege een zin stilvalt. Die stilte is meestal het begin van het verhaal.

Alsof niemand het opschreef

Het beste interview voelt voor de ander als een gesprek. Het beste verhaal leest alsof niemand het heeft opgeschreven. Dat er wel iemand achter zat, mag gerust een geheim blijven.

Meer over het boek en mijn rol lees je bij Boeken, en voor wie ik nog meer werkte bij Werk voor klanten.

Veelgestelde vragen

Hoe maak je van een interview een goed verhaal?

Stel kleine, concrete vragen, let op zintuiglijke details, schrijf jezelf als interviewer weg en kies streng wat blijft. Houd de woorden van de geïnterviewde zo dicht mogelijk bij hoe ze werden uitgesproken.

Welke vragen stel je in een interview?

Kleine, concrete vragen, zoals wat iemand als eerste deed die ochtend of wie hem iets leerde. Grote vragen als "wat betekent je werk voor je?" leveren vaak algemene, lege antwoorden op.

Kan AI een interview uitwerken?

AI kan een opname snel uitschrijven, maar niet doorvragen op het juiste moment of kiezen wat het verhaal maakt. Dat blijft het werk van de schrijver.